Jakie są różnice pomiędzy uprawnieniami SEP D i E?
Uprawnienia SEP to jedne z najczęściej wymaganych kwalifikacji zawodowych w branży energetycznej, elektrycznej i cieplnej. Posiadanie tych uprawnień jest często niezbędne do legalnego wykonywania prac związanych z instalacjami i urządzeniami energetycznymi. W ramach certyfikacji SEP wyróżnia się m.in. dwie kategorie: uprawnienia D (dozór) oraz uprawnienia E (eksploatacja). Choć oba typy uprawnień są ze sobą ściśle powiązane, to różnią się zakresem odpowiedzialności i charakterem wykonywanych czynności.
Dowiedz się jakie są uprawnienia sep rodzaje!
Czym są uprawnienia SEP?
SEP, czyli Stowarzyszenie Elektryków Polskich, to organizacja uprawniona do przeprowadzania egzaminów kwalifikacyjnych w zakresie eksploatacji i dozoru urządzeń, instalacji oraz sieci elektroenergetycznych, cieplnych i gazowych. Uprawnienia wydawane są zgodnie z przepisami:
- Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 1 lipca 2022 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. 2022 poz. 1392),
- oraz zgodnie z wymaganiami zawartymi w ustawie Prawo energetyczne.
Uprawnienia SEP dzielą się na trzy główne grupy:
- G1 – urządzenia elektroenergetyczne (elektryka),
- G2 – urządzenia cieplne,
- G3 – urządzenia gazowe.
Zarówno dla G1, G2, jak i G3 można uzyskać uprawnienia w dwóch zakresach: E (eksploatacja) oraz D (dozór).
Uprawnienia SEP E – eksploatacja
Uprawnienia E (eksploatacyjne) umożliwiają wykonywanie bezpośrednich prac przy urządzeniach, instalacjach i sieciach. Osoba posiadająca ten typ uprawnień może pracować fizycznie przy obsłudze, konserwacji czy montażu.
Co umożliwiają uprawnienia E?
Posiadacz uprawnień eksploatacyjnych może legalnie wykonywać następujące czynności:
- obsługa urządzeń – bieżące użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem,
- konserwacja – utrzymanie w sprawności technicznej,
- naprawy – usuwanie usterek technicznych,
- montaż – instalowanie nowych urządzeń lub instalacji,
- kontrola – sprawdzanie stanu technicznego i poprawności działania.
Uprawnienia E są niezbędne dla osób pracujących jako elektrycy, monterzy, serwisanci, operatorzy czy technicy utrzymania ruchu.
Uprawnienia SEP D – dozór
Uprawnienia D (dozór) pozwalają na nadzorowanie prac związanych z eksploatacją urządzeń i instalacji. Nie uprawniają do wykonywania prac fizycznych, lecz dają możliwość pełnienia funkcji kontrolnych i kierowniczych.
Co umożliwiają uprawnienia D?
Osoba posiadająca uprawnienia dozoru może:
- kierować zespołem pracowników wykonujących prace eksploatacyjne,
- nadzorować poprawność wykonywanych prac zgodnie z przepisami technicznymi i BHP,
- weryfikować dokumentację techniczną i prowadzić kontrole stanu urządzeń,
- organizować procesy eksploatacji urządzeń i instalacji.
Uprawnienia D są często wymagane na stanowiskach kierowniczych, w tym m.in. dla mistrzów, brygadzistów, inżynierów utrzymania ruchu czy inspektorów technicznych.
Główne różnice między uprawnieniami SEP D i E
Poniższa tabela przedstawia podstawowe różnice pomiędzy obiema kategoriami:
| Kryterium | Uprawnienia E (eksploatacja) | Uprawnienia D (dozór) |
|---|---|---|
| Charakter pracy | Wykonywanie czynności technicznych | Nadzór i kontrola |
| Zakres działań | Obsługa, konserwacja, naprawy, montaż | Kierowanie pracami, weryfikacja, nadzór |
| Praca fizyczna | Tak | Nie |
| Stanowiska | Elektryk, monter, serwisant | Kierownik, inspektor, brygadzista |
| Egzamin kwalifikacyjny | Wymagany | Wymagany |
| Odpowiedzialność prawna | Ograniczona do zakresu fizycznych prac | Odpowiedzialność za cały proces eksploatacji |
Czy warto posiadać oba rodzaje uprawnień?
W wielu przypadkach posiadanie jednocześnie uprawnień D i E jest bardzo korzystne – zwłaszcza dla osób, które łączą funkcje techniczne z nadzorczymi. Umożliwia to większą elastyczność zawodową oraz dostęp do lepiej płatnych stanowisk. W praktyce wiele firm oczekuje, że kierownicy zespołów również potrafią wykonywać czynności eksploatacyjne.
Jak zdobyć uprawnienia SEP?
Aby uzyskać uprawnienia SEP, należy:
- Ukończyć szkolenie przygotowujące do egzaminu.
- Złożyć wniosek o dopuszczenie do egzaminu kwalifikacyjnego.
- Zdać egzamin przed komisją kwalifikacyjną powołaną przez jednostkę uprawnioną (np. SEP, SIMP, SITPNiG).
- Otrzymać świadectwo kwalifikacyjne, które potwierdza uprawnienia w danej grupie (G1, G2, G3) i zakresie (E, D).
Świadectwo ważne jest przez 5 lat. Po tym okresie należy ponownie zdać egzamin, aby przedłużyć uprawnienia.
Kluczowe różnice w uprawnieniach SEP z perspektywy zawodowej
Zarówno uprawnienia SEP E, jak i D mają swoje konkretne zastosowania w środowisku pracy. Uprawnienia eksploatacyjne (E) są niezbędne dla osób wykonujących techniczne prace przy urządzeniach i instalacjach. Uprawnienia dozorowe (D) dotyczą natomiast nadzoru nad tymi pracami, organizacji procesów technicznych i odpowiedzialności za ich bezpieczeństwo. Posiadanie obu rodzajów kwalifikacji daje szerokie możliwości rozwoju zawodowego i stanowi znaczący atut na rynku pracy.
